Loài người và thú vui lên cơn nhẹ – cardio cảm xúc thời hiện đại

Tôi bắt đầu nghi ngờ rằng, trong thời đại này, khủng hoảng đã trở thành một hình thức thể dục tinh thần. Thời tổ tiên, chúng ta chạy khỏi hổ, leo cây để sống sót. Thời nay, ta chạy khỏi cảm giác không bận rộn, khỏi sự yên ổn kéo dài quá lâu. Và như mọi bài tập, khủng hoảng cần được thực hiện đều đặn để “giữ dáng” cho tinh thần. Tôi gọi đó là cardio cảm xúc: một chút lo lắng buổi sáng giúp não tiết dopamine, giống như khởi động ngày mới. Ai không hoảng loạn một chút trong ngày sẽ cảm thấy như… quên đánh răng tinh thần. Đó là nghi lễ mở màn, là cách để cơ thể và tâm trí biết rằng mọi thứ vẫn đang vận động, vẫn còn “việc cần giải quyết”.

Khi “mọi thứ đều ổn” là câu dọa ma

Thật lạ, ổn định đôi khi lại là nguyên nhân sinh ra bất ổn. Tôi từng có một tuần trôi qua êm đềm, không drama, không deadline gấp, không sự kiện đáng nhớ. Đến ngày thứ tư, tôi bắt đầu nghe thấy tiếng vọng trong đầu: “Hình như có gì đó hơi sai sai?” Lúc ấy, tôi lên mạng tra thử “triệu chứng của sự bình yên” và Google trả về kết quả là: “Sự bình yên không có “triệu chứng” theo nghĩa y khoa, mà là trạng thái tâm lý an nhiên, được thể hiện qua cảm giác vui vẻ, thoải mái, hài lòng với hiện tại.” Đột nhiên, tôi cảm thấy hoang mang nhẹ và cảm giác ấy khiến tôi tự tạo một khủng hoảng nhỏ – mở lại email cũ, tìm lỗi trong một vài dự án cá nhân của năm ngoái, thậm chí lục lại lịch sử chat để xem có ai đó từng giận mình không. Ngay lập tức, hệ thần kinh tôi thở phào: “À, đây rồi, sự hỗn loạn thân quen.” Có lẽ, khi mọi thứ quá trơn tru, ta lại thấy đáng ngờ – giống như ai đó quen sống trong thành phố ồn ào, về quê nghe tiếng dế lại bứt rứt không yên.

Cách tạo khủng hoảng mini tại nhà – liệu pháp tự chế trong thế kỷ 21

Xin chia sẻ vài liệu pháp tự chế, đã được chính tôi kiểm nghiệm và “chứng nhận”:

• Phương pháp “kiểm tra tin nhắn cũ”: Lục lại đoạn chat từ năm 2018, đọc lại những câu từng nghĩ là thông minh, rồi tự hỏi “sao mình nói vậy nhỉ?” Hiệu quả tức thì, bảo đảm tim đập mạnh nhẹ.
• Liệu pháp so sánh nhẹ: Mở mạng xã hội, chọn một người vừa đăng ảnh đi du lịch nghỉ dưỡng hoặc vừa nhận giải thưởng, rồi tự nhủ: “Mình cũng từng vui mà…” – cảm giác vừa buồn bực ganh thị nhè nhẹ, vừa hài hướcnhận ra sự xấu tính của bản thân.
• Khủng hoảng vĩ mô cho người không rảnh: Đọc tiêu đề tin tức nóng hổi, nhưng không bấm vào. Não sẽ tự tưởng tượng phần tệ nhất, tạo nên một cơn bão nhỏ trong vùng nhận thức.

Những bài tập này tuy nhỏ nhưng hiệu quả: chúng giúp duy trì cảm giác tồn tại có ý nghĩa, nhắc nhở mình rằng, nếu không có chút rối loạn, cuộc sống trơn tru sẽ trở nên… đáng ngờ, thậm chí nhạt nhẽo đến mức không nhận ra mình đang sống.

4. Bộ não cần drama như cây cần ánh sáng

Các nhà thần kinh học nói rằng bộ não con người thích thay đổi, nhưng thực ra nó thích… cảm giác chuẩn bị thay đổi hơn là thay đổi thật. Cảm giác lo lắng, chờ đợi, chuẩn bị đối diện với một khủng hoảng nhỏ giúp não bộ tin rằng nó vẫn đang phát triển, vẫn còn “game để chơi”, dù đôi khi ta chỉ đi lòng vòng quanh bàn làm việc. Giống như update phần mềm: chẳng cần thêm tính năng mới, chỉ cần thanh loading chạy là đã thấy yên tâm. Bộ não, về cơ bản, chỉ cần biết còn chuyện gì đó đang chờ mình phía trước, để “yên tâm” rằng mình chưa lạc hậu, chưa bị bỏ lại.