Từ chán thường đến chán có phong cách – cảm xúc cũng biết làm thương hiệu

Ngày xưa, chán chỉ đơn giản là trống rỗng, nằm thừ ra, không muốn bất cứ điều gì, không thiết tha làm gì hết – một trạng thái bị né tránh, bị xem là tiêu cực. Giờ đây, chán đã được “nâng cấp” thành một phong cách sống tinh tế. Người ta chọn quán cà phê “vắng, buồn và có ánh sáng trầm dìu dịu”, đăng lên mạng những bức ảnh với caption kiểu: “Tôi ổn, chỉ hơi lệch tần số với thế giới.” Trên timeline, khắp nơi là những người chán có filter, những tâm trạng “chán nhẹ”, “chán đẹp”, “chán có gu”, như thể chán cũng có thang điểm, cũng có style riêng. Đó không còn là biểu hiện của sự bất lực hay tuyệt vọng nữa, mà là một sự tiến hóa tự nhiên của cảm xúc thừa, của thế hệ đã trải qua đủ mọi cung bậc vui buồn và giờ nhận ra, chán chính là nơi trú ẩn cuối cùng của tâm hồn thanh lịch.

Sưu tầm cảm xúc như sưu tầm đĩa vinyl – người nội tâm hay người sành chơi?

Tôi có một người bạn, anh ấy sở hữu một bộ sưu tập cảm xúc đáng nể như những ai mê đĩa than cổ điển. Trong bộ sưu tập ấy, có mười bản “cô đơn cổ điển”, ba mảnh “buồn theo mùa”, và một phiên bản hiếm tên “bình thản nhưng vẫn drama”. Anh ấy không tìm cách chữa lành, cũng chẳng xua đuổi nỗi buồn. Anh sưu tầm cảm xúc như người ta sưu tầm đĩa nhạc quý – đôi khi không nghe hết, chỉ cần biết là có. Thỉnh thoảng, anh lôi ra lau bụi, ngắm nghía, để nhớ rằng mình vẫn còn… nội tâm, vẫn còn khả năng rung động, vẫn còn “điểm chán” chưa bị bào mòn. Cảm xúc, với anh, không phải là vấn đề tâm lý cần giải quyết, mà là chất liệu mỹ học để sống, để thưởng thức, để khoe khéo trên mạng xã hội.

Nền kinh tế của sự chán – cảm xúc lên sàn và những mùa “emotional fashion week”

Cảm xúc giờ đây cũng có chu kỳ sản xuất, cũng có trend, có mùa như thời trang. Tôi gọi đó là “emotional fashion week” – tuần lễ thời trang cảm xúc. Năm ngoái, ai cũng nói về healing, về chữa lành, về vết thương và sự trưởng thành từ đau khổ. Năm nay, mọi người nói về “rest”, về trạng thái nghỉ ngơi, buông lỏng, sống chậm. Dự đoán sang năm sẽ là “detachment” – tách rời có chọn lọc, phiên bản sang trọng của sự dửng dưng. Các thương hiệu nhanh nhạy nắm bắt xu hướng, tung ra nến thơm tên Melancholy Morning, app thiền “Boredom+” với nhạc nền là tiếng gió thổi qua cửa sổ trống, hay những bộ ảnh tĩnh lặng mang tên “Chán đẹp”. Chán giờ đã thành thị trường ngách: khi ai cũng muốn bình yên, người biết chán đúng cách trở thành người sành chơi cảm xúc, người hiểu biết, có gu và hơn hết là… hợp mốt.

Chán – cảm xúc trung lưu hoàn hảo

Nếu vui quá, người ta nghi ta ảo tưởng hoặc “diễn”. Buồn quá, dễ bị coi là yếu đuối, là “drama queen”. Chán vừa phải lại là trạng thái xã hội học lý tưởng: thể hiện chiều sâu mà không cần đau khổ thật, đủ trung tính để không gây tranh cãi, đủ đẹp để đăng lên Instagram, đủ lạnh lùng để không phải giải thích. Giống như sở hữu một căn hộ nhỏ với tường trắng, cây xanh và playlist “Lo-fi for self-reflection” – vừa đủ chất, vừa không phô trương. Tôi không nói mỉa đâu, thực ra tôi cũng chán đẹp suốt mấy tháng liền. Tôi biết chọn góc sáng, biết pha cà phê chậm, biết ngồi lặng nhìn mưa rơi, và biết dừng buồn đúng nhịp để còn làm việc tiếp. Chán trở thành một kỹ năng xã hội, một nhịp điệu sống vừa phải, không lên cao cũng không chạm đáy.