Skip to main content Bài 2 – Nghề phụ: đang bận giả vờ một tí
Series - Tôi Cùng Với Văn Minh Hậu Nhu Cầu và Sự Lạc Quan Phi Lý -
Loạt bài: Một hài kịch tiến hoá nho nhỏ, nơi con người no đủ đến mức phải bịa ra lý do để sống tiếp. Không triết lý to tát, chỉ là năm chương tự thú của một kẻ hiểu đời “vừa vừa”, và vẫn vô lý như thường.
Tôi luôn nghĩ mình thuộc về thời đại này cho đến khi nhận ra: phần lớn những điều khiến chúng ta mệt ngày nay không phải là bi kịch thật, mà là những tiếng thở dài… không biết đặt vào đâu. Con người hiện đại có một tài lẻ kỳ lạ: biến những chuyện rất nhỏ thành một dạng nghi thức sinh tồn, còn những chuyện quan trọng thì giả vờ như chưa từng xảy ra. Ta mở app không phải vì muốn mua gì, mà vì sợ trống trải; ta than bận không phải vì nhiều việc, mà vì ngại trả lời câu hỏi ‘vậy rảnh thì sống sao?’. Tôi viết series này như một bản khảo cổ học của những hành vi rất nhỏ nhưng nói được cả một nền văn minh đang loay hoay với chính cái sự ổn của mình—một thế hệ không còn khổ nổi để than, nhưng cũng chẳng đủ sung sướng để im lặng, nên đành sáng tạo ra một món cocktail cảm xúc lửng lơ, vừa buồn cười vừa đáng thương vừa tuyệt đẹp theo cách khó hiểu.
Những câu chuyện nho nhỏ của: một thế hệ hết khổ nhưng chưa kịp vui, nên phải chế thêm vài nghi thức kỳ quặc để còn cảm thấy mình đang sống.
Series – Tôi Cùng Với Văn Minh Hậu Nhu Cầu và Sự Lạc Quan Phi Lý
“Tôi thử sống chậm, và ngay hôm sau ngồi gõ bàn phím lọc cọc viết bài quan điểm ‘Làm sao để sống chậm hiệu quả hơn.’”
Tôi phát hiện ra nghề phổ biến nhất thế kỷ 21 không phải là coder, designer hay marketer – mà là “người đang bận”. Một nghề không cần bằng cấp, không cần công ty, chỉ cần một khuôn mặt hơi căng thẳng và câu thần chú quen thuộc: “Dạo này bận quá.” Chỉ cần thế, tự nhiên ta được cộng thêm 30% trọng lượng xã hội, như thể bận rộn là một loại huy chương vô hình, một tấm chứng minh nhân dân mới của thời đại số.
Cái bận như chứng minh nhân dân
Trong thời đại này, bận là cách chứng minh mình còn giá trị. Nếu rảnh, ta bắt đầu nghi ngờ chính mình: “Không lẽ mình vô dụng?” Thế là ta mở to-do list, thêm vài việc nhỏ xíu cho vui: “Dọn tệp cũ”, “Cập nhật avatar”, “Đọc lại mục tiêu sống.” Bận ở đây không phải là làm nhiều, mà là luôn có cái để nói mình đang làm. Tôi từng có giai đoạn mà nếu ai hỏi “đang làm gì?”, tôi hoảng loạn mở Asana chỉ để tìm một cái tên dự án khả dĩ trả lời. Cái bận trở thành một loại giấy thông hành xã hội, một cách để tránh cảm giác bị bỏ lại phía sau, để không phải đối diện với nỗi sợ mình không còn quan trọng.
Nghệ thuật cosplay người quan trọng
Thật ra, tôi nghi ngờ phần lớn người bận là vì… thích cảm giác deadline rượt đuổi mình. Nó tạo ra một ảo giác sống động – như trò chơi điện tử với thời gian đếm ngược. Không việc gì gấp cả, nhưng âm thanh “tút tút” trong đầu cho cảm giác có ý nghĩa. Tôi từng thử không bận trong một tuần. Ngày đầu, hạnh phúc. Ngày hai, lúng túng. Ngày ba, bắt đầu tạo project mới tên “Tạm ngưng một chút để chiêm nghiệm bản thân.” Hóa ra, tôi vẫn cần lịch làm việc để tin rằng mình không vô hình. Bận rộn trở thành một vai diễn, một nghệ thuật cosplay người quan trọng, nơi mỗi người đều là diễn viên chính trong bộ phim “Cuộc đời tôi sao mà bận rộn thế”.
Bận – chất gây nghiện hợp pháp
Người ta nói dopamine đến từ thành công. Sai. Nó đến từ dự định thành công. Não tiết ra hormone hạnh phúc không phải khi ta hoàn thành việc, mà khi ta lên kế hoạch làm việc. Bận, vì thế, là dạng giải trí tinh thần rẻ tiền nhất. Càng bận, ta càng không phải đối diện với câu hỏi “Tôi sống để làm gì?” Khi tay liên tục di chuyển, đầu được nghỉ phép tạm thời. Bận rộn trở thành một chất gây nghiện hợp pháp, một cách để trốn tránh sự trống rỗng, để không phải ngồi yên với chính mình và những câu hỏi lớn lao về ý nghĩa cuộc sống.
Những người bận bằng ánh mắt
Có loại bận không thể hiện trong công việc, mà ở ánh nhìn. Bạn thấy họ trong quán cà phê, tay cầm laptop mở Gmail (đã load xong 10 phút), trán nhăn nhẹ. Thực ra họ đang chọn filter mới cho ảnh đại diện LinkedIn. Đó là bận biểu diễn – một dạng nghi lễ khá tinh tế: vừa gửi tín hiệu “tôi còn trong cuộc chơi”, vừa che đi nỗi lo “nhỡ cuộc chơi không cần tôi nữa.” Bận rộn trở thành một ngôn ngữ không lời, một cách để khẳng định sự tồn tại, để nhắc nhở bản thân và người khác rằng “tôi vẫn còn ở đây, tôi vẫn còn giá trị”.
Tôi từng cố làm ít lại… và thất bại
Tôi đã thử sống chậm. Tôi tắt thông báo, giảm deadline, rời một vài nhóm chat. Kết quả? Tôi bắt đầu mở laptop để viết bài cảm nghĩ “Làm sao để sống chậm” và thiết kế hình minh họa cho bài viết. Bận rộn tìm cách hết bận – đúng là kiểu vòng lặp mà chỉ loài người mới nghĩ ra được. Có thể chúng ta không cần nghỉ ngơi thật. Ta chỉ cần cảm giác đang trên đường tới kỳ nghỉ. Nghỉ quá lâu, ta nhớ tiếng “ping” thông báo như người xa quê nhớ tiếng rao bánh mì. Bận rộn trở thành một trạng thái mặc định, một nhịp điệu quen thuộc, một bản nhạc nền không thể tắt.
Bận để không phải chọn
Tôi nhận ra mình dùng “bận” như áo giáp chống tự do. Miễn là còn việc phải làm, ta không cần chọn điều gì lớn lao hơn. Không phải quyết định yêu ai, sống thế nào, tin vào cái gì. Bận giúp ta trì hoãn các câu hỏi khiến linh hồn chảy mồ hôi. Arendt nói “lao động là vòng quay vô tận”, còn tôi nghĩ, hiện nay, lao động là nhạc nền để ta khỏi nghe tiếng lòng. Bận rộn trở thành một cách để tránh né sự lựa chọn, để không phải đối diện với những quyết định quan trọng, để không phải chịu trách nhiệm về cuộc đời mình.
Một câu chuyện nhỏ – Tin nhắn chưa đọc và ly trà tan đá
Có một buổi chiều, tôi ngồi làm việc ở quán nước quen, laptop mở ba cửa sổ dự án, điện thoại liên tục rung lên với các thông báo từ chat nhóm, email, lịch họp. Trong lúc gõ dở một đoạn kế hoạch, tôi chợt để ý ly trà trên bàn đã tan đá từ lúc nào, để lại hai tầng nước và trà tách bạch rõ rệt. Tôi nhấc lên nhấp thử, vị nhàn nhạt, lờ lợ lan khắp miệng, nhưng tôi không nhớ mình đã uống ngụm nước đầu tiên khi nhân viên mới bưng tới chưa. Đúng lúc ấy, một người bạn cũ gửi tin nhắn hỏi thăm: “Dạo này ra sao, còn sống không?” Tôi nhìn chằm chằm vào màn hình, cảm giác bối rối lạ lùng. Tôi chẳng biết trả lời thế nào, nên chỉ để tin nhắn đó ở trạng thái “chưa đọc”.
Tôi vẫn chưa rảnh
Tối qua, tôi viết dòng cuối cùng của bài này, cảm thấy hài lòng. Rồi não bật lên: “Phải đăng lúc nào để nhiều người đọc nhất nhỉ?” Thế là tôi lại bật trình duyệt, tra analytics, check insight – và nhận ra mình vừa xin nghỉ một ngày… để bận kiểu khác. Thành thật mà nói, tôi chưa biết cách hết bận. Nhưng có lẽ, học cách không coi rảnh là tội lỗi cũng đã là khởi đầu tử tế. Còn giờ xin phép – tôi phải đi làm một việc rất quan trọng: giả vờ rằng đang có việc quan trọng.
Lời kết: Nghệ thuật “bận vừa đủ” – sống sót giữa thời đại deadline
Có lẽ, trong thế giới này, bận rộn là một loại ngôn ngữ chung, một cách để kết nối, để khẳng định mình, để tránh né những khoảng lặng đáng sợ. Nhưng nghệ thuật sống sót không nằm ở chỗ làm nhiều hơn, mà ở chỗ biết khi nào nên dừng lại, biết dành cho mình một khoảng trống nhỏ để thở, để lắng nghe tiếng lòng, để nhận ra rằng giá trị của mình không nằm ở số lượng việc đã làm, mà ở chất lượng của những khoảnh khắc mình thực sự sống. Và nếu một ngày ta thấy mình bận đến mức không còn thời gian cho chính mình, hãy thử dừng lại, thử “bận vừa đủ”, thử sống chậm lại một chút – biết đâu, chúng ta sẽ tìm lại được chính mình giữa những deadline không bao giờ dứt.
Có thể, trong nền văn minh hậu nhu cầu, đó chính là một dạng hạnh phúc.
🌒 Peripheral Territories — The Unsystematic Zone
→ Lãnh thổ ngoại vi — Vùng không có hệ thống
Welcome to the edge of the map.
The theories have gone home to rest; emotions are running the night shift.
Đây là vùng ngoại biên của The Lab – nơi mọi giả thuyết được viết ra khi đã quá khuya, và/hoặc tâm trạng bị ảnh hưởng bởi thời tiết, và/hoặc caffeine lên tiếng thay cho lý trí, và các nguyên tắc học thuật lặng lẽ… đi ngủ.
Những gì bạn đọc không phải hướng dẫn, không phải chân lý, và chắc chắn không có hiệu lực thi hành. Chúng chỉ là những suy nghĩ lạc đường – nhưng ít ra, chúng biết kể chuyện.
Ở đây, mỗi bài viết là một thí nghiệm tâm trạng: nửa triết học, nửa cảm xúc, và phần còn lại là sự ngẫu hứng của một người vẫn chưa biết mình đang chứng minh điều gì.
Nếu bạn vô tình thấy điều gì đúng, hãy coi đó là một tai nạn thú vị. Nếu thấy sai, có thể nó đúng vào hôm qua. Và nếu thấy hợp lý — xin lỗi, có lẽ tôi đã làm nó chưa đủ lộn xộn.
⚠️ Hướng dẫn an toàn
- Đọc chậm, đừng nuốt vội.
- Không áp dụng vào đời thật (trừ khi bạn thích rủi ro triết học).
- Mọi phản ứng phụ – cười, ngẫm, hoặc thấy mình hơi kì – đều nằm trong dự kiến.
Nói ngắn gọn: đây là phòng thí nghiệm cảm xúc không được cấp phép. Nếu bạn bước vào, hãy mang theo trí tò mò và tinh thần tự chịu trách nhiệm. Vì đôi khi, cách duy nhất để hiểu đời là để nó hết logic một lúc.
Disclaimer:
Tất cả nhân vật, địa danh, tình huống trong loạt bài này đều là hư cấu ẩn dụ. Nếu có sự trùng hợp với đời thật, đó chỉ là một pha “ngẫu nhiên có chủ đích của vũ trụ.” Những câu chuyện mang tính châm biếm và minh họa hệ thống, không phản ánh hay công kích bất kỳ cá nhân, tổ chức, cộng đồng hay tôn giáo nào.
Mục tiêu duy nhất: biến nghịch lý thành chất liệu kể chuyện – để bạn vừa bật cười, và có thể … vừa bật não.
(P/s: Đây là truyện bịa. Nếu bạn thấy giống thật, hãy tự hỏi: đời thực mới buồn cười, hay là truyện này?)
RELATED STORIES
Peripheral Territories — The Unsystematic Zone (27)
Cấm Càng Gắt, Viral Càng Nhanh: Khi “CẤM ĐỌC” trở thành chiến dịch marketing đỉnh cao
Trường Học Không Có Chương Một: Kẻ Thua Bị Bỏ Lại Ngay Từ Đầu
Series Tôi Cùng Với Văn Minh Hậu Nhu Cầu và Sự Lạc Quan Phi Lý – Bài 5 – Cách yêu đời kiểu kẻ chẳng có gì đặc biệt
Biên niên sử Đế chế Phình To
Biên niên sử Hai Vương quốc Leo Thang
Trực tiếp từ sàn đấu Quyết Định – Khi tốc độ quan trọng hơn sự hoàn hảo
Nothing here is final.
Framework
Playbook
The Lab
“Every mistake is a new data point.”
“The Lab doesn’t promise truth. Only experiments.”
+84 984332210
